Breaking Bad: fakty vs. fikcja – sekretny przepis Waltera White’a

Serial AMC Breaking Bad opowiada historię Waltera White’a, nauczyciela chemii z liceum, który stał się baronem narkotykowym dzięki swojemu niezwykłemu przepisowi na ultraczystą metamfetaminę. Ale czy ten przepis ma jakiekolwiek oparcie w rzeczywistości?

Breaking Bad odwala dobrą robotę na rzecz nauki”, według Jonathana Parkinsona, analityka chemicznego i blogera. „Można powiedzieć, że scenarzyści odrobili swoje zadanie domowe”.

Na początku serialu Walt porzuca rzeczywistą technikę produkcji metamfetaminy opierającą się o Sudafed, sprzedawany bez recepty lek na katar. Sudafed – którego sprzedaż jest ściśle monitorowana przez DEA – stanowi permanentne wąskie gardło dla każdego producenta.  Zamiast tego zaczyna syntetyzować narkotyk od podstaw, metodą P2P (w Polsce znane bardziej jako BMK). Chociaż Parkinson nigdy nie robił metamfetaminy, uważa metodę P2P White’a za prawdziwą w świetle nauki – z jednym istotnym zastrzeżeniem.

Kucharstwo Walta

Scenarzyści Breaking Bad poprawnie zobrazowali fakt, że Sudafed może być dość łatwo przeprowadzony w metamfetaminę. Chociaż ich efekty są znacznie odmienne, pseudoefedryna (aktywny składnik Sudafedu) jest niemal taką samą molekułą, co metamfetamina, a przeprowadzenie jednej w drugą to tylko kilka kroków. Łącząc czerwony fosfor (zdrapywany z pudełek od zapałek) i jod można otrzymać silny kwas, który usunie małą cząsteczkę wodoru i tlenu z pseudoefedryny. „Ale metoda P2P jest nieco bardziej skomplikowana”, mówi Parkinson. Wymaga konstruowania molekuły kawałek po kawałku.bb

Nazwa P2P pochodzi od angielskiej nazwy phenyl-2-propanone – fenylo-2-propanonu, produktu pośredniego wytwarzanego w procesie. P2P ma zasadniczo taki sam kształt jak metamfetamina i pseudoefedryna. Jeśli chodzi o strukturę cząsteczki, szkielet stanowi pierścień węglowy (fenylowy) z krótkim ogonkiem węglowym związanym z kilkoma „zębami” – grupami chemicznymi. Aby przekształcić P2P w metamfetaminę, musisz zmienić właśnie te grupy chemiczne.

W rzeczywistości, tak jak w serialu, DEA dobrze zdaje sobie sprawę z istnienia i wykorzystywania tego procesu i kontroluje P2P. Aby uniknąć wpadki White syntetyzuje P2P z obrzydliwie śmierdzącego reagentu chemicznego, który według Parkinsona może zsyntetyzować każdy chemik. Kartelowy chemik naśmiewa się z Jessie Pinkmana, partnera Walta i byłego narkomana, ponieważ nie potrafi wytworzyć kwasu. W tym momencie Walt wymienia zęby w molekularnym szkielecie, poprzez „reakcję z metyloaminą”, jak mówi Parkinson, co stanowi moment, w którym metamfetamina nabywa swoją część nazwy „met”.

W Breaking Bad Walt musi kraść duże ilość metyloaminy, by jego laboratorium produkowało na bieżąco narkotyki. Według Parkinsona to jednak niepotrzebna dramaturgia. „W rzeczywistości Walt mógłby wykonać swoją metylaminę z kilku łatwo dostępnych odczynników. Nie jest to zbyt trudne. Trochę mnie to zdziwiło, ale pewnie kradzież metyloaminy jest po prostu bardziej cool”.

Ostatnie etapy gotowania Walta stanowi dodanie molekule wodorów. Jest to proces zwany reduktywnym aminowaniem i jest to proces rzeczywisty, jak mówi Parkinson.

Każdy etap gotowania Walta odzwierciedla rzeczywisty chemiczny proces. Ale czy ta procedura wykonana perfekcyjnie – w poprawnych temperaturach, z zastosowaniem poprawnych przedziałów czasowych i metod – pozwoliłaby otrzymać Waltowi 100%-owo czystą metamfetaminę? Wcale nie.

Lustrzane molekuły

Kiedy Walt dodaje metyloaminę do swojego P2P, w rzeczywistości powstają dwa rodzaje molekuł, które stanowią swoje lustrzane odbicie. To dlatego, że metyloamina może przyłączyć się po jednej lub po drugiej stronie szkieletu cząsteczki, czego chemik nie może kontrolować. „Powstaje mieszanina 50/50”, jak mówi Parkinson.

Podobnie do tego, jak węgiel może występować w formie diamentu lub węgla, zależnie od tego jak jest ułożony, nawet subtelne zmiany w strukturze molekularnej mogą prowadzić do dramatycznej zmiany w właściwościach. Posiadając grupy chemiczne po „złej” stronie, lustrzane odbicie metamfetaminy – jej enancjomer – nie będzie oddziaływać na mózg tak, jak metamfetamina. „Jedna sprawi, że będziesz na haju, a drugi może stanowić lek na katar”, według Parkinsona. Co ciekawe, enancjomer metamfetaminy stanowi aktywny składnik w inhalatorze Vick’s Vapor.

Już ten kawałek wiedzy z chemii ogranicza czystość metamfetaminy Walta do 50%. Można uznać ten problem za sprawkę kreatywności scenarzystów.ale wydaje się że Walt całkowicie zdaje sobie z tego sprawę. Parkinson wspomina, że w „Boxcutter”, premierowym epizodzie sezonu czwartego, Walt nawiązuje do problemu, gdy szyderczo przepytuje niechemika, który próbuje skopiować jego przepis. „Jeśli nasza redukcja nie jest stereospecyficzna, jak nasz produkt może być enancjomerycznie czysty?”, pyta Walt. Innymi słowy, mówi: Jeśli wytwarzamy obydwie lustrzane molekuły, jak nasz produkt może być czysty?

Parkinson mówi, że istnieją sposoby na odizolowanie metamfetaminy od jej lustrzanej molekuły, ale „uczyni to cały proces dużo droższym i bardziej konsumującym czas”. Walt nie wydaje się korzystać z żadnej ze znanych metod.

Prawdopodobnie scenarzyści korzystają ze swojej swobody literackiej, ale jest też inne rozwiązanie. Mogłoby to wyjaśniać dumę, jaką czuje Walt wobec swojej chemii i jego destruktywnie protekcyjne podejście wobec swojego przepisu: Walt mógł w jakiś sposób odkryć prosty, tani i genialny sposób, by otrzymać produkt enancjomerycznie czysty. To mogłoby być powiązane z jeszcze jedną tajemnicą gotowania Walta: metamfetamina, którą wytwarza, jest niebieska. „Ten kolor jest bardzo dziwny”, mówi Parkinson, „zwłaszcza że w procesie wykorzystującym P2P nie powstają żadne produkty uboczne, które mogłyby uczynić produkt niebieskim”.

W końcu według Parkinsona, niezależnie od tego czy scenarzyści serialu znają sekretne rozwiązanie problemu enancjomerycznego produkcji z użyciem P2P, on jako chemik nie dba o to. „Nie przeszkadza mi to”, mówi Parkinson. „To bardzo kreatywne show, uważam że taka swoboda pisarska tworzy możliwość, że Walter zrobił coś niewiarygodnie genialnego, co czyni to jeszcze bardziej interesującym”.


Cyfrowa Matka

Może Ci się również spodoba

3 komentarze

  1. Jack napisał(a):

    Ciekawe, ciekawe…

  2. Natsuno napisał(a):

    Interesujące ino, będzie mi brakować mr. White’a :<

  3. Lala napisał(a):

    Kocham ten serial, właściwie to chyba nie ma lepszego

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *